Nikotin organizmga qanday taʼsir qiladi

Oʻta tez taʼsiri: nikotin idrokni qanday oʻzgartiradi?

Nikotin tub amerikaliklarning qadimiy marosimlaridan tortib, zamonaviy ilmiy munozaralargacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tgan holda insoniyatga asrlar davomida hamrohlik qilgan. Ammo bu moddaning tabiiy alkaloid ekani va u mikroskopik dozalarda bizga juda odatiy bo‘lgan taomlarda: baqlajon, pomidor, kartoshka va hatto gulkaramda ham borligini koʻpchilik bilmaydi. Biroq, nikotin inson organizmiga konsentratsiyalangan holda tushganda, bir zumda murakkab biokimyoviy mexanizmlarni ishga tushiradi.

Miyamiz bunday qoʻshimcha quvvatga tez oʻrganib qoladi. Stimulyatsiyadan himoyalanish uchun u retseptorlarning sezgirligini pasaytiradi va ularning sonini oshiradi. Nikotin darajasi pasayishi bilan, bu “och” retseptorlar toʻdasi yangi dozani talab qiladi. Shu tariqa bekor qilish sindromi – asabiylashish, quvvatsizlik va oʻrganib qolgan moddasiz hordiq chiqarish imkonsizdek tuyulgan noto‘g‘ri tuyg‘u paydo boʻladi.

Organizmga kirgach, nikotin 7-10 soniya ichida miyaga yetib boradi va kayfiyatimiz uchun mas’ul bo‘lgan tabiiy moddalarning chiqarilishini faollashtiradi:

Koʻpchilik chekuvchilar chekib olish stressni bartaraf qilishda yordam beradi deb oʻylaydi. Aslida esa tamaki tashqi muammolarni hal qilmaydi, balki o‘zi yaratgan nikotinga chanqoqlik hissini 15-20 daqiqaga so‘ndiradi, xolos. Inson cheksiz hissiy “arg‘imchoq”larning yopiq doirasiga tushib qoladi. Bundan tashqari, kognitiv funksiyalar ham zarar ko‘radi.

Nufuzli ilmiy The Lancetʼda eʼlon qilingan keng qamrovli tadqiqotda quyidagi holat isbotlandi: chekishni tashlash miyani erta qarishdan himoya qiladi. Olimlarning aniqlashicha, chekishni tashlagan odamlarda xotira 20 foizga sekinroq yomonlashgan, nutq qobiliyati soʻnishi esa ikki baravar sekinlashgan. Eng muhimi, bu tiklovchi ta’sir mutlaqo har qanday yoshga tegishli.

Ilmiy tibbiyot eng muhim izohni beradi: garchi nikotin kuchli qaramlikni keltirib chiqarib, miyani asirlikda ushlab tursa-da, u o‘z-o‘zidan saraton, o‘pkaning og‘ir kasalliklari va qon tomirlarining buzilishining asosiy sababi emas. Organizmning haqiqiy dushmani butunlay boshqa narsa — tamakining yonishi.



Tamaki tarkibidagi moddalar juda yuqori haroratda yonganda, minglab kimyoviy birikmalar va smolalardan iborat zaharli tutun hosil bo‘ladi. Shu paytda organizmga asosiy zarba beriladi.

Yonish va tutun omilini istisno qilsak, holat tubdan o‘zgaradi. Organizmda tabiiy tiklanish jarayonlari ishga tushadi. Zaharli is gazi bo‘lmasa, qon yana a’zolarni kislorod bilan to‘laqonli to‘yintira boshlaydi va yurakdan ortiqcha jiddiy yuklamani olib tashlaydi. Bronxlarda esa tabiiy tozalash tizimi “uyg‘onadi”: yo‘tal asta-sekin kamayadi, doimiy hansirash yo‘qoladi va o‘pkalar asta-sekin o‘zining tabiiy hayotiga qaytadi.

Tamaki tutuni organizmga qanday ta’sir ko‘rsatadi:

Вред от угарного газа

Как угарный газ воздействует на нас

Невидимый убийца

Альтернативы без дыма

Чем можно заменить сигареты

Нагреваемый табак

Менее ли вреден нагреваемый табак

Замены сигаретам

Монооксид углерода и угарный газ

Смолы и их вред

Чем заменяют традиционные сигареты

Причины и долгосрочные последствия